Recensie

In een sjiek restaurant, waar de borden vele malen groter zijn dan de porties, schuiven vier mensen aan voor een zeer belangrijk gesprek. Serge Lohman is in de race om minister president te worden. Hij komt met zijn vrouw Babette. Zijn broer Paul Lohman, een docent die wegens een onbenoemde aandoening thuiszit, is er met zijn vrouw Claire. Het gesprek zal uiteindelijk gaan over het gedrag van hun zoons, maar het duurt een aantal gangen voordat iemand het pijnlijke en moeilijke onderwerp durft aan te snijden.

Het boek wordt door Paul verteld. Voordat hij naar het restaurant kwam heeft hij op het mobieltje van zijn zoon zeer verontrustende beelden gezien. Deze beelden staan in verband met beelden die eerder vertoond zijn bij het programma Opsporing verzocht. De volwassenen moeten een besluit nemen naar aanleiding van de beelden die ze gezien hebben. En dat op het moment dat Serge op het punt staat om de grote man van de Nederlandse politiek te worden.

Paul lijkt in eerste instantie een rustige man die zich wel makkelijk ergert aan het gedrag van zijn broer. Zoals de manier waarop hij een restaurant binnenkomt of hoe hij altijd degene is die de wijn moet proeven. Maar een beetje rivaliteit tussen broers is een normaal verschijnsel. Als het diner echter vordert krijgt de lezer een ander beeld van Paul. Iedere gang zorgt ervoor dat het verhaal een beetje meer vaart krijgt. De vier mensen aan tafel weten allemaal een stukje van het grotere geheim. En toch zwijgen zij allemaal en drukt het onderwerp zwaar op de stemming. Regelmatig verlaat één van de tafelgenoten in tranen of uit irritatie de tafel. Gerechten worden soms geserveerd terwijl er maar één iemand aan tafel zit. Paul weet misschien nog wel het minst van de situatie af al vallen tijdens de avond door verschillende gebeurtenissen een aantal puzzelstukjes op hun plaats.

Herman Koch schreef met Het diner een spannend en onderhoudend boek. Vanaf het moment dat Paul beelden op de telefoon van zijn zoon bekijkt weet Koch op geweldige wijze de spanning op te bouwen. De lezer komt steeds een beetje meer over de beelden op de telefoon te weten. En ook de achtergrond van de hoofdpersonen wordt per gang een beetje verder uitgediept. En alles bij elkaar zorgt dat ervoor dat je als lezer een beetje een ongemakkelijk gevoel krijgt. Er staan dingen te gebeuren en door alle brokjes informatie die Koch zijn lezers toespeelt weet je deze grote gevolgen kunnen hebben. Wat een normaal etentje zou moeten zijn van twee broers met hun vrouwen lijkt een opmaat naar iets onvermijdelijks.

Al blijft heel lang onduidelijk wat er zo onvermijdelijk is. Koch schetst op subtiele wijze de sfeer in het restaurant en de gedachten van Paul over de situatie. Zo is er een gerant die door alle gerechten met aanwijzingen van pink te beschrijven het bloed onder de nagels van Paul vandaan haalt. En die frustratie voel je als lezer. Paul lijkt in ieder geval geen man die zich makkelijk kan ontspannen in aanwezigheid van zijn broer en diens buitenissige levensstijl. De cynische observaties van Paul, de karakters van de hoofdpersonen en de goed opgebouwde spanning zorgen ervoor dat je door het boek vliegt en pas opgelucht kunt ademhalen als je precies weet waar het lastige gesprek over gaat en wat de gevolgen van dit gesprek zijn.