Recensie

Een familie laat in de jaren dertig van de vorige eeuw de Oekraïne achter zich om een beter bestaan op te bouwen in Canada. Daar wordt vader Theodor al snel snel opgepakt. Als hij na een jaar terugkomt uit de gevangenis woont zijn gezin naast dat van zijn zus Anna in zelfgemaakte onderkomens. Het belangrijkste bezit is hun land. Land dat Anna voor Theodor gekocht heeft. Door zijn veroordeling mag hij namelijk zelf geen land bezitten.

Theodor werkt hard om aan de regels van landbezit te voldoen. Er moet een huis komen, stallen en het grootste deel van het land moet ontgonnen en gebruikt worden. Iedereen uit het gezin werkt mee, zelfs de allerkleinsten. Theodor heeft vijf kinderen. Ook de twee kinderen van Anna werken mee. In ruil krijgen zij voedsel en kleding van het gezin van Theodor.

Beide gezinnen moeten de eindjes aan elkaar knopen. Steeds opnieuw wordt geteld of er genoeg eten is of er geld is voor kleding en nieuw materiaal om het land te bewerken. En op de één of andere manier is er steeds net genoeg. Ze hebben het allesbehalve breed en vaak krijgt maar één kind nieuwe schoenen. Toch lijkt het gezin gelukkig. Ze genieten van de kleine dingen in het leven, zoals een zuurtje. Het is mooi om te zien dat ze daar zo intens blij mee zijn dat het na een tijdje zuigen in een zakdoekje gestopt wordt voor een andere keer. Zuinigheid is in dit geval een groot goed.

Het leven van beide gezinnen gaat rustig verder en ze hopen op goede oogsten zodat ze het in de toekomst wellicht ruimer zullen hebben. Helaas zijn er allerlei elementen die roet in het eten gooien: een uitslaande brand, muizen, onwil om te handelen met buitenlanders en Stefan, de man van Anna, is misschien nog wel de lastigste factor. Meestal is Stefan niet bij zijn gezin. Hij verblijft in de stad waar hij geniet van het goede leven, terwijl zijn vrouw en kinderen afzien in een hut op het platteland. Toch gunt hij Theodor en zijn gezin het land niet, terwijl zijn vrouw Anna ook profiteert van het harde werk van Theodor. Wat volgt is een akelig conflict dat de familie uiteen drijft.

De lotgevallen van de familie Mikolajenko is een sombere roman. Mensen die leven onder de armoedegrens in een moeilijke periode in de geschiedenis. Ze krijgen vele tegenslagen te verwerken en toch is er ook ruimte voor geluk. Het geluk van een geslaagde oogst, een rijke maaltijd, nieuwe kleren, een nieuw huis of een lekker snoepje. De gezinnen gaan gewoon door met hun leven in de hoop dat het steeds beter wordt.

Het boek laat ook zien waar mensen in hun wanhoop toe in staat zijn. De schrijfster heeft namelijk een indrukwekkend slotstuk voor de lezer bedacht. Iets wat alle eerdere ellende overtreft. Dit boek moet je dan ook niet lezen voor je plezier. Het is meer een verhaal dat je aan het denken zet en laat zien hoe mensen alles deden om te overleven in de crisisjaren. Weinig eten, kou en provisorische huisvesting waren in die tijd normaal. Er zijn veel foto’s uit die tijd. Ook de cover van dit boek heeft zo’n schitterend beeld dat een moeder toont, armoedig en krachtig tegelijk. En dat gevoel roept de familie Mikolajenko ook op. Ze slaan zich door alle beproevingen heen. Goed en geloofwaardig geschreven dus.