Recensie

Hoe zou de wereld eruit gezien hebben als Lee Harvey Oswald in november 1963 de Amerikaanse president niet had vermoord? Dat is de hoofdvraag in 22-11-1963. Cafetariahouder Al komt erachter dat zich in zijn kelder een mogelijkheid bevindt om terug te reizen naar 1958. In eerste instantie gebruikt hij dit konijnenhol om goedkoop vlees voor zijn hamburgers in te slaan. Maar is er meer mogelijk?

Hij begint met een kleine verandering aan te brengen om te kijken of dat in het heden effect heeft. Tijdens een bezoekje aan het bos raakt een meisje gewond door het schot van een jager. Ze raakt volledig verlamd. Al voorkomt dat de jager het bos in gaat. En dat heeft effect. In 2011 zit het meisje niet meer in een rolstoel. Helaas gaat het goede werk verloren als iemand opnieuw door het konijnenhol gaat.

Al blijft jaren in het verleden en bij terugkeer is het altijd slechts 2 minuten later in 2011. De jaren in het verleden komen er wel bij en Al raakt daardoor oud en ziek. Hij zoekt iemand anders om zijn nieuwe missie uit te voeren, namelijk de moordenaar van Kennedy tegenhouden. Hij neemt zijn vaste klant Jake Epping in vertrouwen. Deze leraar Engels ziet er wel wat in. Na een proefbezoekje besluit hij de gok te wagen. Ook omdat hij zelf een andere moord ongedaan wil maken. In 1958 slachtte de vader van één van zijn avondschoolleerlingen het hele gezin af, behalve het jongetje dat nu mank loopt en schoonmaker is geworden. Zou hij een andere toekomst gehad hebben als zijn broers en zus nog in leven zouden zijn?

Het leven in het verleden bevalt Jake wel. De frisdrank smaakt beter, de mensen zijn vriendelijker en hij is dol op zijn auto. Met gokken, niet zo moeilijk met voorkennis, verdient hij wat geld. Uiteindelijk lukt het hem zelfs om een baan te vinden en een leven op te bouwen in het verleden. Hij moet wel voorzichtig zijn, want hij flapt er wel eens een moderne uitdrukking uit of fluit per ongeluk een hedendaags liedje.

En dan begin hij aan de klus van zijn leven. Hij zal Lee Harvey Oswald moeten bestuderen en hem uiteindelijk tegen moeten houden. Dat lijkt makkelijker gezegd dan gedaan, want het verleden wil niet veranderd worden en het verzet zich hevig. Zelfs als het lukt is het niet te zeggen of de wereld daar beter van wordt en of de kettingreactie die Al en Jake voorzien ook plaatsvindt.

22-11-1963 is een boek dat King al in 1972 wilde schrijven. Toen was hij nog leraar en had te weinig tijd voor de research en bovendien was de wond bij veel Amerikanen mogelijk nog te vers. Gelukkig heeft hij nu wel de tijd gevonden, want 22-11-1963 is een geweldig boek geworden. Het verhaal is onderhoudend en goed gedocumenteerd.

Op een realistische wijze gooit hij zijn hoofdpersoon terug in de tijd, een tijd die hij goed weer weet te geven. Misschien dat Jake zich net een beetje te makkelijk aanpast, maar een kniesoor die daar op let. Over het algemeen loopt het verhaal als een trein. Iedere missie is spannend, maar niet op de horrormanier die we in veel van Kings boeken zien.

Grappig detail voor de kenners is dat Jake Epping ook een bezoekje brengt aan Derry en daar kennismaakt met enkele personages uit Het. Verder speelt het verhaal in verschillende plaatsen en wordt de lezer langzaam meegenomen naar hét moment suprême. En dan stelt Stephen King niet teleur en komt met een schitterende finale. Daar wacht je, zeker gezien de titel, natuurlijk het hele boek op. En uiteraard ga ik hier niet verklappen of het verleden maakbaar is…

Stephen King is vooral bekend om al zijn horrorverhalen en thrillers. Met dit boek is hij een heel andere weg ingeslagen. Een manier van schrijven die hij overigens ook al eerder heeft laten zien in boeken als De groene mijl. 22-11-1963 is in ieder geval een geweldig boek. Ik weet niet of je het kunt zeggen van een schrijver die al in de zestig is, maar het lijkt wel of Stephen King volwassen is geworden.